Ay Ata, Türk mitolojisinde ayın ruhu ve koruyucusu olan kutsal varlıktır. Ay’ın düzenini, ışığını ve döngülerini yöneten erkeksi bir ruh veya ilahi güç olarak görülür. Bazı anlatılarda Ay Dede olarak da geçer ve özellikle eski Türk topluluklarında önemli bir göksel varlık sayılır.
Ay Ata’nın simgeleri arasında ayın farklı evreleri, gümüş renk, gece göğü ve ay ışığının suya yansıması bulunur; bunların hepsi onun sakin, koruyucu ve bilge doğasını temsil eder. Ay Ata, ay döngüsünü yöneten, gece yolculuklarında rehberlik eden ve doğanın ritmini koruyan bir göksel ruhtur. Ay ışığıyla kötülükleri uzaklaştırdığına inanıldığı için arındırıcı bir güç olarak görülür ve zaman, sezgi, dinginlik gibi kavramlarla ilişkilendirilir.
Türk mitolojisinde Ay Ata, gök düzeninin devamlılığında önemli bir rol üstlenir. Ay’ın dünyayı aydınlatışı, zamanın ölçülüşü ve takvimlerin düzeni Ay Ata'nın varlığına bağlanır. Eski Türk toplulukları göç yolculuklarında ve gece yapılan törenlerde ayı kutsal saymış, Ay Ata’nın ışığının onları koruduğuna inanmıştır. Ay’ın sürekli yenilenmesi, doğadaki döngüsel yaşamı ve ruhun arınma süreçlerini simgeler. Bu nedenle Ay Ata; zaman, bilgelik, koruma ve ilahi düzen kavramlarının mitolojik temsilcisidir.