Bayanay, Türk ve Yakut (Saha) mitolojisinde avcılığın, hayvanların ruhunun ve orman bereketinin koruyucu varlığı olarak bilinir. Avcıların kısmeti, hayvanların çoğalması ve doğadaki denge onun iradesine bağlıdır. Hem avcıları yönlendiren hem de hayvanları koruyan çift yönlü bir ruhtur.
Bayanay’ın simgeleri geyik, ok, yay, orman, hayvan izleri ve avcı totemleridir. Özellikleri arasında avcılara yol gösterme, hayvan ruhlarıyla iletişim kurma, bereket sağlama ve doğanın dengesini koruma bulunur. Çoğu anlatıda hem insan şeklinde hem de orman ruhu şeklinde görünebilen, bilge ve güçlü bir varlık olarak tasvir edilir. Avcıların niyetine göre destek verir veya onları sınar.
Bayanay, avcılıkla geçinen topluluklarda hayatın devamı için en önemli ruhlardan biridir. Av öncesi ritüellerde ona dua edilir, hayvanların ruhlarına saygı gösterilmesi gerektiği öğretilir. Avın bereketli geçmesi, doğaya zarar verilmemesi ve avcı ile hayvan arasındaki kutsal dengenin korunması Bayanay’ın gözetimindedir. Ayrıca şamanların avcılık ve doğa ruhlarıyla iletişim kurmasında rehberlik eden varlıklardan biri olarak kabul edilir.