ZADA

Zada, Türk mitolojisinde rüzgârın, esintilerin ve yönlerin hâkimi olan tanrı olarak kabul edilir. Doğanın hareketini belirleyen, fırtınaları dizginleyen ve yolculara yön veren ilahi bir güçtür. Esen her rüzgârın içinde onun nefesi bulunduğuna, sessiz meltemden yıkıcı kasırgaya kadar tüm hava akımlarının Zada’nın iradesiyle şekillendiğine inanılır. Onun bulunduğu yerlerde hava durulur, pus dağılır, yolculuklar kolaylaşır ve doğanın dili anlaşılır hâle gelir.

Simgeleri ve Özellikleri

Zada’nın simgeleri yel oku, rüzgâr burgacı, mavi-gümüş kanat, uçan kuş tüyü ve doğrultu taşıdır. Özellikleri arasında yön gösterme, rüzgârın hızını ve yönünü değiştirme, fırtına çağırma veya dindirme, yolcuları koruma ve doğanın işaretlerini okuma bulunur. Genellikle uzun ve dalgalı bir siluet, etrafında dönen ince bir rüzgâr halkasıyla tasvir edilir; sesi bazen fısıltı kadar hafif, bazen de gök gibi gürdür.

Mitolojik Önemi

Zada, Türk inançlarında yolcuların, avcıların ve göçebelerin en çok dua ettiği tanrılardan biridir. Yolculuğa çıkarken rüzgârın doğru yönden esmesi için onun adı anılır; fırtına zamanlarında Zada’dan sakinlik dilenir. Boyların göç yollarının belirlenmesinde, savaşçılara rüzgârın yardım etmesinde ve kuraklık dönemlerinde bulutların taşınmasında Zada’nın büyük rol oynadığına inanılır. Esintinin her değişiminde doğanın ruhunu yöneten bu tanrı, Türk mitolojisinin en etkili doğa güçlerinden biri olarak görülür.